Yunanistan’dan Semadirek Hamlesi: Patriot Kararı Tartışma Yarattı!

NATO ve Bölgesel Güvenlik Vurgusu

Yunan milletvekili ve uluslararası hukuk profesörü Angelos Sirigos, Yunan devlet televizyonu ERT’ye yaptığı açıklamada, söz konusu Patriot sisteminin NATO’nun savunma planları kapsamında değerlendirildiğini söyledi. Sirigos’a göre sistemin yerleştirilmesi, NATO’nun doğu kanadını güçlendirmeyi ve özellikle Bulgaristan’ın hava sahasının korunmasına katkı sağlamayı amaçlıyor.

“Statünün Değiştiği” İddiası

Sirigos, Semadirek’in 1923 Lozan Boğazlar Sözleşmesi kapsamında silahsızlandırılmış statüde olduğunu hatırlattı. Ancak Yunanistan’ın yorumuna göre bu statü 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile ortadan kalktı. Sirigos, planlanan Patriot konuşlandırmasının NATO tarafından fiili bir kabul anlamına gelebileceğini savunarak, “Bu sistemin yerleştirilmesiyle NATO, bölgenin artık silahsızlandırılmış statüde olmadığını fiilen kabul etmiş oluyor” ifadelerini kullandı.

Türkiye’nin İtirazı

Türkiye ise Ege’de bazı adaların uluslararası anlaşmalar gereği gayri askeri statüde olduğunu savunuyor ve bu adaların silahlandırılmasına uzun süredir itiraz ediyor. Ankara’ya göre Lozan Antlaşması ve ilgili sözleşmeler, başta Semadirek ve Limni olmak üzere bazı adalarda askeri varlık bulundurulmasını sınırlıyor.

Tartışmalı Adalar

Türkiye, Lozan Antlaşması kapsamında gayri askeri statüde olması gereken Semadirek, Limni, Midilli, Sakız ve Sisam gibi adaların yanı sıra; 1947 Paris Antlaşması’na göre silahsızlandırılması öngörülen Rodos, İstanköy ve Meis gibi bazı adalarda da Yunan askeri varlığı bulunduğunu savunuyor. Ankara, bu durumun uluslararası anlaşmalara aykırı olduğunu dile getirirken, Atina ise güvenlik gerekçesiyle farklı bir hukuki yorum ortaya koyuyor.

Bölgesel Mesaj mı?

Uzmanlara göre Semadirek’e Patriot sistemi yerleştirilmesi planı yalnızca askeri değil aynı zamanda siyasi bir mesaj da içeriyor. Kuzey Ege’de radar ve hava savunma ağının güçlendirilmesi hedefinin yanı sıra, NATO’nun bölgedeki savunma mimarisinin genişletilmesi de planın gerekçeleri arasında gösteriliyor.

Söz konusu planın hayata geçirilip geçirilmeyeceği ve NATO’nun bu konudaki tutumu, Türkiye–Yunanistan ilişkileri ile Ege’deki güvenlik dengeleri açısından yakından takip ediliyor.