Tatlı Su Krizi — Türkiye Su Fakiri mi Oluyor?
Geçtiğimiz hafta iklim değişikliğini yalnızca sıcaklık artışı üzerinden değil, gezegenin karbon döngüsündeki dengenin bozulması üzerinden ele almıştık. Bu çerçevede iklim krizinin bir sistem krizi olduğu vurgulanmıştır (Rockström et al., 2009; IPCC, 2023).
Bu hafta ise bu sistem krizinin en somut çıktılarından biri olan tatlı su krizine odaklanıyoruz. Çünkü su, hem iklim sisteminin işleyişinde merkezi bir rol oynar hem de çevresel değişimlere en hızlı tepki veren bileşenlerden biridir (Gleick, 2018).
Su Döngüsü ve Sistem Dengesi
Tatlı su kaynakları hidrolojik döngü içinde sürekli yenilenir (Trenberth et al., 2007). Ancak insan faaliyetleri bu döngüyü bozmaktadır.
Bu durum erişilebilir ve sürdürülebilir suyun azalmasına yol açmaktadır (WWAP, 2023).
Türkiye’nin Su Profili
Türkiye su stresi yaşayan ülkeler arasındadır (DSİ, 2021).
2000’ler: ~1700 m³
Günümüz: ~1300 m³
2050: <1000 m³
1000 m³ altı su fakirliği olarak tanımlanır (Falkenmark, 1989).
Yeraltı Suları
Yeraltı suları sürdürülebilir olmayan hızlarda tüketilmektedir (Wada et al., 2010).
Tarım ve Su
Su kullanımının %70’ten fazlası tarıma aittir (FAO, 2020). Ancak verimsizlik yüksektir (OECD, 2021).
Kentsel Su Yönetimi
Kentleşme su talebini artırmaktadır (UN-Habitat, 2020). Türkiye’de kayıp-kaçak oranları yüksektir (DSİ, 2021).
Sonuç
Su krizi kademeli ilerler ancak kritik eşik aşıldığında geri dönüş maliyeti yüksektir (WEF, 2022).
Kaynakça
Falkenmark, M. (1989). The massive water scarcity now threatening Africa.
FAO (2020). Water use in agriculture.
Gleick, P. (2018). The world's water.
IPCC (2023). Climate Change Report.
OECD (2021). Water governance in agriculture.
Rockström, J. et al. (2009). Planetary Boundaries framework.
Trenberth, K. et al. (2007). Hydrological cycle changes.
UN-Habitat (2020). World Cities Report.
Wada, Y. et al. (2010). Global groundwater depletion.
WEF (2022). Global Risks Report.
WWAP (2023). UN World Water Development Report.
DSİ (2021). Türkiye Su Raporu
Yorumlar
Kalan Karakter: